سیرت و تاریخ

سخنان صحابه در محکومیت فتنه شهادت حضرت عثمان و آثار آن

سخنان صحابه در محکومیت فتنه شهادت حضرت عثمان و آثار آن

269px-عثمان_بن_عفان
بدون شک قتل عثمان(رض) تاثیر زیادی بر فتنه‌ها و جنگ‌های پس از آن داشت. این رویداد باعث تضعیف ایمان مردمان و رواج دروغ و نفاق در میان ایشان شد . به واقع، گزاف نگفته‌ایم اگر بگوییم با مرگ عثمان(رض) اختلاف و شکافی در میان امت پدید آمد که تا امروز نیز ادامه دارد . پس از این فاجعه دلخراش، مصائب بسیاری گریبانگیر این امت شد و به طبع بد طینتان و مردمان پست فطرت توانستند ذات ناپاک خویش را به همگان بنمایانند و زهر خود را بر دین و دنیای امت بریزند.
در این مورد سخنان اصحاب پیامبر بهترین گواه است ، پس بخوانید و بیاندیشید :
۱- انس بن مالک(رض) :
نقل است چون به او گفتند که نمی‌توان هم علی را دوست داشت و هم عثمان را، او در پاسخ گفت که این دروغ است که ما صحابه هم علی را دوست داریم و هم عثمان را.
۲- حذیفه بن الیمان(رض) :
از خالد بن ربیغ نقل می‌کنند که چون حذیفه در بستر مرگ افتاد، ابو مسعود انصاری همراه تنی چند از تابعین به مدائن، نزد او رفتند و چون در آن ملاقات، صحبت از ماجرای قتل عثمان شد، حذیفه به آن جماعت اعلام نمود که او نه در قتل عثمان دخالت داشته، نه در طورل جریان، در مدینه حضور داشته و نه از آن حمایت کرده است . احمد بن حنبل از طریق ابن سیرین نقل می‌کند که حذیفه گفته بود : خداوندا! تو خوب می‌دانی که من در قتل عثمان نقش نداشتم. اگر قاتلان او، این مرد را به حق کشتند من جزو آنان نبودم و اگر او را به ناحق به قتل رساندند من در کشتن او دخالت نداشتم. مردمان، در آینده خواهند دید که اگر قتل او درست بوده باشد منافع آن را می‌بینند و اگر قتل او ناحق بوده باشد ضرر و زیان این کار را می‌بینند و به خاطر آن، همیشه در جنگ با یکدیگر خواهند بود . ابن عساکر نی از جندب بن عبدالله نقل می‌کند که چون در مورد سرنوشت عثمان از حذیفه سوال نمود او در پاسخ گفت : آن مردمان او را خواهند کشت اما به یقین او به بهشت می‌رود و قاتلان او به دوزخ.
۳- بانو ام سلمی انصاری(رض) :
نقل است چون خبر شهادت عثمان را به او دادن، بسی ناراحت شد و گفت این امت پس از قتل این مرد به جان هم می‌افتند و خون یکدیگر را بر زمین خواهند ریخت.
۴- ابوهریره(رض) :
از ابو مریم نقل است که او در روز قتل عثمان، ابو هریره را دید که ناراحت و خشمگین چنین می‌گفت : به خداوند سوگند که این مردمان عثمان را به ناحق کشتند.
۵- ابو بکره(رض) :
ابن کثیر در البدایه و النهایه از ابوبکره نقل می‌کند که در جریان فتنه قتل عثمان چنین می‌گفت : اگر از آسمان بر زمین می‌افتادم و میمردم بهتر از آن است که در قتل عثمان دخالت داشته باشم.
۶- ابو موسی اشعری(رض) :
از ابو عثمان نهدی روایت می‌کنند که ابوموسی اشعری(رض) پس از قتل عثمان چنین گفت : اگر این مردمان، عثمان را به حق کشته باشند منافع آن را خواهند دید اما اگر او را به ناحق به قتل رسانده باشند ضرر آن را می‌بینند که جز جنگ و خونریزی میان آنها نیست.
۷- سمره بن جندب(رض) :
ابن عساکر نقل می‌کند که گویند سمره بن جندب پس از قتل عثمان این چنین لب به سخن گشود : اسلام در دژی مستحکم قرار داشت اما این مردمان با قتل عثمان، در دیوار این دژ شکافی عظیم ایجاد کردند که تا روز قیامت نیز نمی‌توان آن را ترمیم نمود. مردمان مدینه نیز که تا این زمان، سکان خلافت را در دست داشتند از این به بعد در آن هیچ نقشی نخواهند داشت.
۸- عبدالله بن عمرو بن عاص(رض) :
ابو نعیم در کتاب «معرفه الصحابه» از عبدالله بن عمرو بن عاص(رض) روایت می‌کند که او گفت آن مردمان، عثمان را مظلومانه و به ناحق کشتند و او را به همین دلیل، دو چندان پاداش شهادت است.
۹- عبدالله بن سلام(رض) :
از او نقل می‌کنند که خطاب به مردمان گفت : عثمان را نکشید که پس از قتل او دیگر نمی‌توانید در کنار هم و در یک صف، نماز گذارید . در روایت دیگری نیز آمده است که او گفت : بدانید که با ریختن خون عثمان از دین راستین خداوند دورتر می‌شوید.
۱۰- حسن بن علی(رض) :
از طلق بن خشاف نقل است که چون او همراه قرط بن خیثمه به جانب مدینه رهسپار شد. به حسن برخورد کردند و هنگامی که قرط از او در مورد عثمان سوال کرد، او پاسخ داد که عثمان مظلومانه به قتل رسید.
۱۱- سلمه بن الاکوع(رض) :
از یزید بن ابی عبیده نقل است که چون عثمان به قتل رسید، سلمه بن الوع، به نشانه اعتراض از مدینه خارج شد و در منطقه نزدیک «ربذهم ساکن شد و تا مدتی پیش از مرگش در آنجا ماند.
۱۲- عبدالله بن عمر(رض) :
از ابو حازم نقل می‌کنند که چون از عبدالله بن عمر در مورد عثمان سوال شد، او فضایل و خوبی‌های او را بر شمرد و چون از او در مورد علی پرسیدند، باز به بیان فضایل و خوبی‌های او پرداخت. آن گاه گفت : هر کس می‌خواهد در مورد این دو تن سخنی بگوید تنها فضایل و مناقب آن ها را ذکر کند و در غیر این صورت، در مورد آنان چیزی بر زبان نیاورد . در جای دیگر است که ابن عمر(رض) گفت : عثمان را دشنام و ناسزا ندهید که ما صحابه او را از بهترین افراد می‌دانستیم.
تاثیر قتل عثمان در ایجاد فتنه‌های دیگر :
بدون شک قتل عثمان(رض) تاثیر زیادی بر فتنه‌ها و جنگ‌های پس از آن داشت. این رویداد باعث تضعیف ایمان مردمان و رواج دروغ و نفاق در میان ایشان شد . به واقع، گزاف نگفته‌ایم اگر بگوییم با مرگ عثمان(رض) اختلاف و شکافی در میان امت پدید آمد که تا امروز نیز ادامه دارد . پس از این فاجعه دلخراش، مصائب بسیاری گریبانگیر این امت شد و به طبع بد طینتان و مردمان پست فطرت توانستند ذات ناپاک خویش را به همگان بنمایانند و زهر خود را بر دین و دنیای امت بریزند. پس از این واقعه، اگر چه مردمان با امیر المؤمنین علی بن ابی‌ طالب(رض) که در آن شرایط، بهترین گزینه خلافت و امامت امت بود بیعت نمودند اما اوضاع و احوال آن چنان نابسامان بود که هیچ کس نمی‌توانست آن شعله‌های سوزان فتنه و آشوب را که از میان شکاف‌های موجود در صفوف وحدت امت اسلام زبانه می‌کشید خاموش کند و امت را بار دیگر به همان شاه راه ایمان و اتحاد باز گرداند.
ظلم و تجاوز به حقوق دیگران باعث هلاک در دنیا و آخرت است :
به یقین، ظلم و تجاوز حقوق دیگران باعث هلاکت در دنیا و آخرت می‌شود، کما اینکه قرآن نیز صراحتاً بیان می‌دارد که هر قوم و ملتی که به ستم و تجاوز رو آورند فرجامشان هلاکت و نابودی است :
و تلک القُری أَهلَکناهم لَمَّا ظَلَمُوا وجَعَلنا لِمَهلِکِهم مَوعِداً (کهف : ۵۹)
آنان هم که ظالمانه و به ناحق، آن ظلم و ستم را بر عثمان، آن خلیفه مظلوم، روا داشتند و سرانجام، دستان خویش را به خون او آلودند نتوانستند از این سنت الهی، خود را نجات دهند و به خاطر آن جنایت هولناک، به ذلت و خواری در دنیا گرفتار آمدند و هر یک به طریقی تقاص آن کار را پس دادند.
خلیفه بن خیاط در روایتی که سند آن صحیح است از عمران بن حدیر نقل می‌کند که عبدالله بن شقیق به او گفته است که چون اولین ضربه بر پیکر نحیف و تکیده عثمان وارد آمد، اولین قطرات خون او بر مصحف و آیه : فَسَیَکفیکهم اللهُ (بقره : ۱۳۷)
چکیده گویند این قطرات خون تا امروز نیز بر آن مصحف است و آن را پاک نکرده‌اند. ابن عساکر نیز از محمد بن سیرین روایت می‌کند : هنگامی که من مشغول طواف بیت بودم ناگاه صدای مردی را شنیدم که دعا می‌کرد و از خدا طلب آمرزش می‌خواست اما پس از لحظاتی می‌گفت : گمان نمی‌برم که او مرا عفو کند. این سخن مرا شگفت آمد، پس به او نزدیک شدم و علت این گفتار نادرست را از او جویا شدم. او گفت : من با خدایم پیمان بسته بودم که سیلی‌ای بر صورت عثمان بزنم و چون او به قتل رسید جنازه‌اش را در منزلش بر تختی گذاشتند تا مردم بر او نماز میت گذارند. من نیز به دنبال فرصتی می‌گشتم تا به عهد خود وفا کنم و چون این فرصت فراهم آمد بر جنازه عثمان رفتم و ملحفه را از روی صورت او برداشتم و آن گاه سیلی‌ای بر صورت او زدم. اما خداوند به مجازات این کار دست مرا فلج کرد. ابن سیرین نقل می‌کند : چون به دست او نگاه کردم، دیدم مثل چوب خشک شده بود . به واقع، اگر آن جنگ‌ها و اختلافاتی را که تا امروز نیز ادامه داشته‌اند تنها آثار و تبعات این فتنه عظیم، این، خود، بهترین دلیل در محکومیت قتل عثمان(رض) است.
قاسم بن محمد روایت می‌کند که چند روز پس از قتل عثمان، علی(رض) به دو مرد برخورد می‌کند که به همدیگر می‌گفتند با قتل عثمان، تا دنیا دنیاست، امت اسلام به جنگ و اختلاف با هم دچار خواهند شد. علی نیز رو به آنان می‌کند و می‌گوید : همین طور است. به خداوند سوگند این امت تا ظهور مسیح نسل اندر نسل به روی هم شمشیر می‌کشند و به جنگ و نزاع با یکدیگر مشغول خواهند بود .
منبع : در شناخت سیره عثمان بن عفّان//مولف :دکتر علی محمد الصلابی/انتشارات : عقیده

برچسب ها
مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جای خالی را با عدد مناسب پر کنید *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن