گوناگون

حقوقی که مسلمانان نسبت به همدیگر دارند

حقوقی که مسلمانان نسبت به همدیگر دارند

از حضرت أبو هریره -رضی الله عنه- روایت شده  که رسول الله -صلى الله علیه وسلم- در مورد اینکه مسلمان بر مسلمان چه حقی دارد فرمودند: ((حق المسلم على المسلم خمس: رد السلام، وعیاده المریض، واتباع الجنائز، وإجابه الدعوه، وتشمیت العاطس))([۱])، متفق علیه، یعنی هر مسلمانی بر مسلمان دیگر پنج حق دارد :۱: پاسخ دادن سلام.۲: احوالپرسی از بیمار.۳: تشییع جنازه.۴: پذیرفتن میهمانی. ۵:پاسخ دادن به کسی که عطسه می زند.

و در روایتی از مسلم اینچنین وارد شده:((حق المسلم على المسلم ست قیل: ما هن یا رسول الله؟، قال: إذا لقیته فسلم علیه، وإذا دعاک فأجبه، وإذا استنصحک فانصح له، وإذا عطس فحمد الله فشمته، وإذا مرض فعده، وإذا مات فاتبعه))([۲]) که حق مسلمان بر مسلمان شش تا می باشد، گفته شده که یا رسول الله صلی الله علیه و سلم آنها کدام هستند؟ آنحضرت صلی الله علیه و سلم فرمودند۱: هرگاه با وی ملاقات نمودی وی را سلام بده.۲: و هرگاه تو را به دعوتی فرا خواند آنرا بپذیر.۳:  و هر گاه از تو مطالبه نصیحتی نمود وی را نصیحت بفرما.۴: و هرگاه عطسه ای زد و الحمدلله گفت، جوابش را بده یعنی یرحمک الله بگو.۵:  و هرگاه بیمار شد از وی احوالپرسی بنما.۶:  و هرگاه وفات نمود در تشییع جنازه اش شرکت بنما.

در این دو روایت که در اولی جق مسلمان بر مسلمان پنج تا ذکر شده و در روایت دومی شش تا ذکر شده هیچگونه منافاتی وجود ندارد، هر چند که آنحضرت صلی الله و علیه و سلم در جایی تذکره پنح حق را نموده اند ، هیچگونه منافاتی با این ندارد که مسلمان علاوه از اینها حقی دیگر ندارد، به همین خاطر در جایی دیگر رسول الله صلی الله و علیه و سلم به جای پنج حق، تذکره شش حق را نمودند.گویا در هر روایتی به تعدادی از حقوق مسلمین بر مسلمین اشاره گردیده، و به اینصورت تعبیر نمودن در احادیث نبوی بکثرت وارد شده،، مانند این قول رسول الله-صلى الله علیه وسلم- مثلاً: ((فُضلت على الأنبیاء بست))([۳])،  بر سایر پیامبران به شش مورد فضیلت داده شده ام و در برخی روایتها اینطور مذکور می باشد:: ((أعطیت خمسًا لم یعطهن أحد قبلی))، به من پنج چیز عنای
ت گردیده که به سایر انبیاء داده نشده([۴]). بنابر در اختلاف اعداد در روایت با در نظر گرفتن زمان و مکان و مطلب، هیچگونه منافاتی نمی باشد

ضمنا تعبیر نمودن حقوق با دکر “علی” دلالت بر وجوب می کند، گویا زمانیکه گفته شد: هرگاه مسلمانی مسلمانی دیگر را سلام داد بر وی واجب می باشد که جواب سلامش را بدهد، و در روایت دیگر آمده هرگاه با برادر مسلمانت ملاقات نمودی وی را سلام بده، و در این تردیدی وجود ندارد که به نسبت سلام دادن، پاسخ سلام دادن تأکید بیشتری دارد.

((وعیاده المریض))  و همچنین احوالپرسی از بیمار از مواردی می باشد که خداوند و پیامبرش آنرا بسیار محبوب می دارند، و در احادیث زیادی فضیلتهای زیادی از آن ذکر گردیده، چنانچه در روایتی ذکر شده که آنحضرت-صلى الله علیه وسلم-می فرمایند: ((من عاد مریضًا لم یزل فی خُرْفه الجنه حتى یرجع)) هر کسی به عیادت  بیماری برود گویا وی مشغول چیدن میوه در بهشت می باشد تا اینکه از آنجا بر گردد. ([۵]).

و این قول آنحضرت-صلى الله علیه وسلم : ((واتباع الجنائز)) مقصودش این است یعنی از زمانی که نماز جنازه داده می شود و تا اینکه دفن می گردد.

و این ارشاد آنحضرت-صلى الله علیه وسلم: ((وإجابه الدعوه)) ، در آن تأکید فراوان وارد شده که باید پذیرفته شود، البته پاسخ دادن به دعوتی ولیمه واجب می باشد، زیرا در روایت ذکر شده: ((ومن ترک الدعوه فقد عصى الله ورسوله -صلى الله علیه وسلم))کسی که دعوتی ولیمه را ترک بکند گویا نافرمانی خدا و  آنحضرت-صلى الله علیه وسلم را نموده([۶])، و همچنین رسول الله -صلى الله علیه وسلم- فرموده اند: ((إذا دُعی أحدکم فلیجب، فإن کان صائمًا فلیُصلِّ، وإن کان مفطرًا، فلیَطعَم)) هرگاه کسی از شما دعوت کرده شد اگر روزه دار می باشد در حق میزبان دعای خیر و برکت بنماید و اگر روزه دار نمی باشد گس از آن خورا بخورد([۷])، البته اگر احساس نمود که در دعوتی ولیمه منکرات وجود دارد در این صور وی اجازه دارد که در آن دعوتی شرکت ننماید.و

این قول آنحضرت-صلى الله علیه وسلم: ((وتشمیت العاطس)) ، زمانی که عطسه کننده الحمدلله می گوید، کسی که می شنود باید یرحمک الله بگوید، مجددا عطسه کننده یهدیکم الله ویصلح بالکم. بگوید.

 

هرگاه به این حقوقی که در این روایات مذکور می باشد عمل گردد، علاوه از اینکه اجر و ثواب فراوانی دارد، باعث مهر الفت و محبت و قرب بین مسلمین خواهد گردید و فاصله های نامطلوب بین مسلمن کم کم از میان خواهند رفت. خداوند به همه توفیق فهم واقعی و عمل به آنها را عنایت فرماید.آمین

[۱] – أخرجه البخاری، کتاب الجنائز، باب الأمر باتباع الجنائز، (۲/ ۷۱) برقم: (۱۲۴۰)، ومسلم، کتاب السلام، باب من حق المسلم للمسلم رد السلام، برقم: (۲۱۶۲)، بلفظ: ((خمس تجب للمسلم على أخیه: رد السلام، وتشمیت العاطس، وإجابه الدعوه، وعیاده المریض، واتباع الجنائز)).

[۲] – أخرجه مسلم، کتاب السلام، باب من حق المسلم للمسلم رد السلام، (۴/ ۱۷۰۵)، برقم: (۲۱۶۲).

[۳] – أخرجه مسلم، کتاب المساجد ومواضع الصلاه، باب جعلت لی الأرض مسجدا وطهورا، (۱/۳۷۱)، برقم: (۵۲۳).

[۴] – أخرجه مسلم، کتاب السلام، باب من حق المسلم للمسلم رد السلام، (۴/ ۱۷۰۵)، برقم: (۲۱۶۲).

[۵] – أخرجه مسلم، کتاب البر والصله والآداب، باب فضل عیاده المریض، (۴/ ۱۹۸۹)، برقم: (۲۵۶۸).

[۶] – أخرجه البخاری، کتاب النکاح، باب من ترک الدعوه فقد عصى الله ورسوله، (۷/ ۲۵)، برقم: (۵۱۷۷) ومسلم، کتاب النکاح، باب الأمر بإجابه الداعی إلى دعوه، (۲/ ۱۰۵۵)، برقم: (۱۴۳۲)

[۷] – أخرجه البخاری، کتاب النکاح، باب من ترک الدعوه فقد عصى الله ورسوله، (۷/ ۲۵)، برقم: (۵۱۷۷) ومسلم، کتاب النکاح، باب الأمر بإجابه الداعی إلى دعوه، (۲/ ۱۰۵۵)، برقم: (۱۴۳۲)

[۸] – أخرجه البخاری کتاب الوضوء، باب فضل من بات على الوضوء، (۱/ ۵۸)، برقم (۲۴۷

برچسب ها
مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جای خالی را با عدد مناسب پر کنید *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن